Spis treści (Index)
Pieniądze rządzą światem, ale słownictwo rządzi pieniędzmi. Zrozum zasady gry.
1. Fundamenty: Credit vs. Loan
Choć tłumaczymy je podobnie, mechanika jest inna.
- Credit (Kredyt/Zdolność): To elastyczna linia finansowania. Masz limit i korzystasz, kiedy chcesz (np. karta kredytowa, debet w koncie).
- Credit Limit – Limit kredytowy.
- Overdraft – Debet w koncie (bardzo popularny w UK).
- Loan (Pożyczka): Jednorazowa wypłata gotówki, którą spłacasz w ratach.
- To take out a loan – Wziąć pożyczkę.
- To pay off a loan – Spłacić pożyczkę (całkowicie).
2. Anatomia Raty (The Anatomy of a Loan)
Kiedy spłacasz ratę, Twoje pieniądze idą w dwa miejsca.
- Principal – Kapitał. To "czysta" kwota, którą pożyczyłeś.
- Interest – Odsetki. To zarobek banku.
- Installment / Monthly Payment – Rata miesięczna.
- Term – Okres kredytowania (np. 30-year term).
Ważne: Zawsze sprawdzaj APR (Annual Percentage Rate). To RRSO, czyli całkowity koszt kredytu (odsetki + opłaty).
3. Rodzaje Kredytów (Types of Loans)
Nie każdy dług jest taki sam.
| Typ | Angielski | Charakterystyka |
|---|---|---|
| Hipoteczny | Mortgage | (Wymowa: MOR-gidż, "t" jest nieme!). Pożyczka na dom. |
| Samochodowy | Auto Loan / Car Loan | Zabezpieczony samochodem. |
| Osobisty | Personal Loan | Na dowolny cel, zazwyczaj bez zabezpieczenia (Unsecured). |
| Studencki | Student Loan | Na czesne i życie, spłacany po studiach. |
| Chwilówka | Payday Loan | Bardzo wysokie oprocentowanie, krótki termin. Unikaj! |
4. Twoja Reputacja: Credit Score
W USA i UK bez tego nie wynajmiesz nawet mieszkania.
- Credit Score – Ocena punktowa (np. FICO w USA).
- Credit History – Historia kredytowa.
- Creditworthiness – Zdolność kredytowa (czy stać Cię na kredyt).
- Credit Report – Raport z biura informacji kredytowej.
5. Zabezpieczenia i Koszty (Security & Costs)
Bank musi się zabezpieczyć.
- Collateral – Zabezpieczenie / Zastaw (np. dom, auto).
- Down Payment – Wkład własny (np. 20% wartości domu).
- Fixed Rate – Stałe oprocentowanie (bezpieczne).
- Variable / Adjustable Rate – Zmienne oprocentowanie (ryzykowne).
Mini-dialog: W Banku
Advisor: Do you have a good credit history? Client: Yes, my credit score is over 750. I want to apply for a mortgage. Advisor: Great. Since you have a 20% down payment, we can offer you a generic interest rate of 4.5%. Client: Is that a fixed rate or a variable rate? Advisor: It's fixed for the first 5 years of the term.
Gdy coś pójdzie nie tak (Trouble)
Słowa, których nie chcesz usłyszeć:
- Debt – Dług (wymowa: det, "b" jest nieme!).
- To default – Zaprzestać spłaty (zbankrutować na kredycie).
- Foreclosure – Przejęcie nieruchomości przez bank (licytacja komornicza).
- Arrears – Zaległości w płatnościach (To be in arrears).
Podsumowanie
Pamiętaj o wymowie: w słowie Mortgage nie czytamy "t", a w słowie Debt nie czytamy "b". Z tą wiedzą i dobrym Credit Score, drzwi do banku stoją otworem.
Invest in your vocabulary!